Kan ik het eigenlijk wel?

Dat stemmetje. Ik werd er af en toe gek van. Ik zeg werd, want inmiddels herken ik het stemmetje meestal op tijd en kan ik het vaak laten verdwijnen. Niet altijd, trouwens. Op dit moment moet ik extra waakzaam zijn, juist omdat ik weer in zo’n fase zit waarin er iets schuift. Een transitie. Ik wil heel graag fotografen die op de een of andere manier vastlopen, met mijn ervaring weer op weg helpen. Maar ja… kan ik dat eigenlijk wel?

Dat heeft een naam: het imposter-syndroom. Het is die stem die zegt dat je straks door de mand valt, terwijl je ergens ook best goed weet dat je dit al járen doet en dat je echt wel wat kunt. Alleen is dat stemmetje hardnekkig. Het zet vraagtekens bij alles wat je doet en denkt, en het duikt opvallend vaak op bij creatieven. Dus ja, ook bij fotografen.

“Straks zien ze dat ik niet goed genoeg ben.” “Dit was gewoon geluk.” Of de klassieker: “Kan ik hier wel zoveel geld voor vragen?” En het irritante is: die stem komt juist vaak langs bij mensen die wél serieus met hun vak bezig zijn. Mensen die willen leveren. Mensen die het goed willen doen. 

Dat fotografen er gevoelig voor zijn, is eigenlijk niet zo gek. Fotografie is mensenwerk. Je hebt techniek, licht, emotie, verwachtingen, timing en omstandigheden die zich zelden netjes gedragen. Alles beweegt. En ondertussen groeit je oog vaak sneller dan je skills. Je ziet dus steeds scherper wat er beter kan, en dat kan zomaar vertaald worden naar: “Zie je wel, ik ben er nog niet.” Tel daar de druk van betalende klanten bij op en je hebt een mooi recept voor extra spanning. En dan is er nog social media, waar het lijkt alsof iedereen 24/7 de beste klus, het mooiste licht en het meest succesvolle leven heeft. Natuurlijk wéét je dat dat niet de hele waarheid is. Maar je brein is soms net een peuter in een snoepwinkel: het ziet vooral wat het ziet.

Misschien herken je dit ook. Het kan zich uiten als twijfel over je prijs, alsof je je tarief eigenlijk met twee handen moet vasthouden zodat het niet wegloopt. Of je krijgt een compliment en je wuift het weg met: ach, valt wel mee. Technische onzekerheid kan ook ineens opduiken op precies het verkeerde moment. “Hoe deed ik dit ook alweer met dat licht?” “Als die flitser maar niet uitgerekend nú besluit met pensioen te gaan.” En dan is er nog die twijfel over je stijl: “Heb ik überhaupt een eigen stijl, of doe ik gewoon een soort verzameling ‘wat ik mooi vind bij anderen’?” En als het wél goed gaat, kan je brein daar alsnog iets van maken: “Deze klus? Gewoon geluk dat ik ’m kreeg.”

Het risico van die gedachten is niet dat je er een keer onzeker van wordt. Het risico is dat je ernaar gaat handelen. Dat je jezelf kleiner maakt. Dat je minder zichtbaar wordt. Dat je je prijzen laag houdt “voor de zekerheid”. Dat je uitstelt. Dat je eerst nog maar even wat meer gaat leren voordat je die volgende stap zet. En begrijp me goed: leren is fantastisch. Maar leren als verstopplek is zonde.

Het imposter-syndroom verdwijnt meestal niet door nóg harder je best te doen. Wat vaak wél werkt, is het herkennen van dat stemmetje en het niet de leiding geven. Je hoeft het niet te bevechten alsof je in een bokswedstrijd zit, maar je hoeft er ook niet naar te luisteren alsof het de waarheid spreekt. Herkenning dus. En dan toch die post publiceren. Toch je prijs verhogen. Toch die stap zetten. Actie.

En als je brein bewijs wil, geef het dan bewijs. Houd je vast aan complimenten, reviews en aan die foto’s waar je zelf trots op bent. Niet om jezelf op te blazen, maar om jezelf bij de feiten te houden. Je mag best een mapje hebben met “bewijsmateriaal”. Ik noem het liever geen ego-map, want dan klinkt het alsof je het nodig hebt om jezelf geweldig te vinden. Het is meer een realiteits-map. Voor momenten waarop je brein even dramatisch doet.

Als jij eerlijk bent: welke zin zegt jouw imposter-stem het vaakst? “Ik ben niet goed genoeg.” “Ik vraag te veel.” “Iedereen is beter.” Laat het me weten. Wie weet schrijf ik daar een volgend blog over.

Vind je dit interessant? Schrijf je dan in voor mijn nieuwsbrief en blijf op de hoogte van het aankomende coachingstraject. Dat kan via het formuliertje in de footer van deze pagina.